Πέμπτη Φάλαγγα

Πέμπτη Φάλαγγα
Έτσι ονομάζεται η εντός μιας πολιορκούμενης πόλης ή εμπόλεμης χώρας εκδηλωθείσα προπαγάνδα επ΄ ωφελεία του εχθρού. Το είδος αυτό της προπαγάνδας μπορεί να είναι είτε εγχώριο (εσωτερική), είτε εξωτερική (εκ του εχθρού) και εκδηλώνεται με διασπορά ψευδών ειδήσεων ( ραδιοφωνικές ανακοινώσεις ή έντυπες). Η πέμπτη φάλαγγα χρησιμοποιείται από τον εχθρό για υπόσκαψη της άμυνας παρέχοντας πληροφορίες στον εχθρό μέχρι και διενεργώντας δολιοφθορές.

Ο όρος πέμπτη φάλαγγα (quinta columna) πλάστηκε κατά τον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο (1936-1939) όταν στη πολιορκία της Μαδρίτης εκτός από τις τέσσερις φάλαγγες του στρατού που έκαναν την επίθεση κατά της πόλης, υπήρχε και εντός αυτής, σημαντική μερίδα πληθυσμού υπέρ των πολιορκητών η οποία και υπέσκαπτε τη θέση των υπερασπιστών.

Σύμφωνα με εκδοχή, ο όρος "πέμπτη φάλαγγα" καθιερώθηκε από τον υπερασπιστή της Μαδρίτης, στρατηγό Χοσέ Μιάχα Μενάδ, ο οποίος, όταν άκουσε ότι τέσσερις φάλαγγες βαδίζουν κατά της Μαδρίτης, απάντησε ότι: "φοβούμαι μόνο την πέμπτη".

Η Μαδρίτη ήταν σε πολιορκία λόγω του ισπανικού εμφύλιου πόλεμου (1936-1939) από τις δυνάμεις του στρατηγού Φρανθίσκο Φράνκο. Οι δημοκρατικές δυνάμεις κράτησαν την πόλη για τρία χρόνια, μέχρι που τελικά υπέκυψαν το 1939. Λίγο πριν το πτώση της Μαδρίτης οι υποστηρικτές της χωρίστηκαν σε δύο στρατόπεδα και πολεμούσαν μεταξύ τους. Υπερνίκησε η πλευρά του στρατηγού Σεγκιμούντο Κασάτο ο οποίος ήταν υπέρ της διαπραγμάτευσης μια ευνοϊκής παράδοσης. Μετά την νίκη της μη κομουνιστικής παράταξης του στρατηγού Κασάτο εναντίων της κουμουνιστικής παράταξης των Δημοκρατικών, ο στρατηγός Φράνκο (που ήθελε άνευ όρων παράδοσης της πόλης) εξαπέλυσε επίθεση εναντίον της Μαδρίτης και την κατέλαβε. Παρά τις προσπάθειες του Κασάτο για διαπραγμάτευση, πολλοί από τους Δημοκρατικούς υπερασπιστές της Μαδρίτης ήταν ανάμεσα στους περίπου 200,000 εκτελεσθέντες από το καθεστώς του στρατηγού Φράγκο μεταξύ του 1939 και 1943.