Αυξεντίου

του Δημήτρη Ψαθά (8 Μαρτίου 1957)

Οι Γερμανοί του πολέμου – οι λεγόμενοι χιτλερικοί – μας φέρνουν φρίκη. Κι’ όσες φορές μας έρχονται στην θύμηση, φέρνουν μαζί τους την ανάμνηση ενός απαίσιου βραχνά. Γι’αυτό δεν θέλουμε να τους μελετάμε και να τους θυμόμαστε. Όμως να που οι… καλοί μας φίλοι και μεγάλοι σύμμαχοι, οι ευγενείς και πολιτισμένοι τζέντλεμεν της Μεγάλης Βρεταννίας μας αναγκάζουν να τους θυμόμαστε τόσο συχνά και –το χειρότερο- να κάνουμε συγκρίσεις. Εις βάρος ποιου είναι οι συγκρίσεις, αυτό ας το κρίνει ο θεός, που τόσο ευλαβούνται οι θεοσεβείς μυλόρδοι του Υπουργείου των Αποικιών και της κομπανίας των ξετσίπωτων αποικιοκρατών της συντηρητικής Αγγλίας.
Όταν, λοιπόν, οι ορδές του Χίτλερ χύθηκαν με μανία κατά της Ελλάδος που αγωνίζονταν τον αγώνα της ζωής και του θανάτου κι’ έχει κατεξευτελίσει τον βραχνοκόκορα της Ρώμης – μια χούφτα Ελλήνων πολεμιστών τις κράτησε στα χαρακώματα της λεγόμενης γραμμής Μεταξά. Οι Γερμανοί απαίτησαν και ζήτησαν απ’ τους τρελλούς εκείνους Έλληνες να πραδοθούν. Οι Έλληνες, πιστοί στις παραδόσεις τους, αρνήθηκαν περήφανα κι’ οι Γερμανοί απάντησαν με χείμαρρο πυρός. Ύστερα από ώρες τα πάντα εσίγησαν κι’ όταν οι εχθροί μπήκαν στα χαρακώματα βρήκαν σκοτωμένους όλους τους Έλληνες πολεμιστές. Τότε ο επί κεφαλής των Γερμανών αξιωματικός στάθηκε απορημένος και συγκινημένος και είπε στους στρατιώτες του:
- Αυτοί είναι άνδρες! Έτσι θέλω να πολεμάτε και εσείς!
Κι’ ύστερα διέταξε ν’αποδοθούν τιμές στους Έλληνες νεκρούς και να ταφούν τα κορμιά τους όπως άξιζε. Δεν μας συγκίνησε ποτέ η συγκίνηση του Γερμανού αξιωματικού γιατί πιστεύουμε ότι μέσα και στου πιο βάρβαρου πολεμιστή ακόμα την ψυχή υπάρχει κάποια γωνίτσα όπου σώζονται τα υπολείματα της ανθρωπιάς του στρατιώτη. Από σάρκα και οστά είναι πλασμένος και αυτός. Το μεγαλείο της ψυχής του αντιπάλου κι’ η περιφρόνηση του θανάτου για χάρη της λευτεριάς, έρχεται και η στιγμή που θαμπώνει.
Αλλά προτού φτάσουμε στα γεγονότα τα σημερινά που αφορούν την συμπεριφορά του «πολιτισμένου» Εγγλέζου σέρ Τζών Χάρτινγκ θ’ανοίξουμε ακόμα μια σελίδα της Ιστορίας μας για να δούμε την συμπεριφορά ενός άλλου βάρβαρου πολεμιστή, γνωστού για την θηριωδία του –του Ιμπραήμ πασά- κατά του οποίου αντιτάχθηκε ο εθνικός μας ήρωας Παπαφλέσσας. Όταν, λοιπόν, έπεσε ο ήρωας, με τον γνωστόν τρόπο στον άνισο εκείνο αγώνα, πήγε ο Ιμπραήμ, γεμάτος θαυμασμό, έσκυψε απάνω στο κορμί του και τον φίλησε στο μέτωπο κατασυγκινημένος.
Ναι, φίλτατοι μυλόρδοι!... Θυμηθήκαμε τις σελίδες τούτες – και πόσες άλλες θα μπορούσαμε να θυμηθούμε- γιατί προ ημερών στην Κύπρο συνέβη ένα γεγονός παρόμοιο, από την μια πλευρά. Απ’την άλλη πλευρά του ηρωισμού που αφίνει κατάπληκτους εμάς τους κοινούς ανθρώπους και μπάζει τον ήρωα στην Ιστορία. Πρόκειται για το παλληκάρι εκείνο που φέρνει τα’όνομα Αυξεντίου και που στάθηκε περήφανα κατάντικρυ στον θάνατο να πολεμήση μόνο του – ένας αυτός εναντίον ολόκληρου στρατού!
- Παραδόσου! του είπαν οι Εγγλέζοι.
- Όχι!...
Με ψυχραιμία, με πειθώ έβγαλε τους συμπολεμιστές του απ’ την σπηλιά. Και στρώθηκε να συνεχίση μόνος του την μάχη. Ένας αυτός! Και γύρω ο στρατός του «ηρωϊκού» δήμιου της Κύπρου. Βροχή η φωτιά. Κατακλυσμός οι σφαίρες. Δέκα ώρες είχε πολεμήσει πριν με τους συντρόφους του. Και τώρα κρατούσε ολομόναχος την άμυνα. Δύο ώρες καθόταν εκεί με τα’ όπλο στο χέρι, πολεμιστής-ημίθεος της λευτεριάς, ώσπου, ύστερα από πολλές προσπάθειες, ντροπιασμένος ο στρατός του Χάρτινγκ, έρριξε δυναμίτη και τίναξε την σπηλιά… από μακρυά! Ο ήρωας Αυξεντίου μπήκε στην Αθανασία για να συντροφέψη άλλους Έλληνες απ’ τις Θερμοπύλες, απ’ το Μεσολόγγι, απ’ το Ζάλογγο, απ΄ το Κούγκι, απ’ το Αρκάδι.
Κι’ ο αντίπαλος του ο Εγγλέζος τι νάκανε τάχα; Έψαξε μέσα του να βρη ένα ψίχουλο ανθρωπιάς η μεγαλοψυχίας δανεισμένο έστω απ’ τα κτήνη του Χίτλερ ή απ’ τον βάρβαρο Ιμπραήμ; Όχι, βέβαια. Κάτι τέτοιο θα ήταν πολύ για τον Χάρτινγκ κι’ ούτε το περιμέναμε. Ο Χάρτινγκ με τους «μεγάλους» και «πολιτισμένους μας συμμάχους» έκανε κάτι άλλο που δείχνει το μέτρο της λύσσας και της ποταπότητας τους.
- Δεν ήταν ηρωϊσμός αυτός, μας λένε. Ήταν… αυτοκτονία!...
Να συνεχίσω; Αλλά όχι αδελφοί. Γιατί κι’ εγώ –ο γράφων- αηδιάζω, κι’ εσάς θέλω να σας απαλλάξω απ’ την αηδία.

Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Τα Νέα στις 8 Μαρτίου 1957.

Πηγή: Κυπριακοί Αντικατοπτρισμοί: Αθήνα 1955-1959, 100-κείμενα Ελλήνων διανοούμενων για τον αγώνα της Κύπρου

ΚΑΚΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΑ

* Του Κώστα Βάρναλη, Εφημερίδα Αυγή, 13 Οκτωβρίου 1955.

- Και τώρα τι θα γίνεις ρωτούν ό ένας τον άλλον οι κατακαημένοι των «ετών ευημερίας» στους δρόμους στα καφενεία στο παζάρι και κοιτάζονται στα μάτια καχύποπτα.

- Και τώρα τι θα γίνεις Ότι γινότανε χτες κι ότι γίνεται σήμερα και θα γίνεται κι αύριο ...

- Αυτό θέλω!

- Όσο βαστάει η εθνική υποτέλεια ...

- Δεν το παραδέχομαι.

- Διαβάζεις εφημερίδες;

- Διαβάζω λέει; Τις τρώγω... Τις καλές εννοείται.

- Είδες τι λεν οι ξένοι για την κυβέρνησή μας;

- Ποιοι ξένοι;

- Οι «φίλοι» θέλω να πω Αμερικανοί κι Εγγλέζοι και Τούρκοι ...

- Τι λένε;

- Χαίρονται!

- Άρα... (κλείνει το μάτι).

- Ενώ οι «εχθροί» μας λυπούνται.

- Άρα ... (ξανακλείνει το μάτι).

- Και τώρα θα λυθεί και το Κυπριακό.

- Μπράβο.... πάμε να σε κεράσω ....

- Θα λυθεί «άγγλοτουρκοπρεπώς». Ό κ. Πηκ έγραψε στο Φόρεϊν Οφφις ότι «ή νέα κυβέρνησης της Ελλάδος θα δικαιώσει τας ελπίδας εκείνων που την έφεραν εις την εξουσία».

- Ό Ελληνικός λαός την έφερε!

- Οι σύμμαχοι!

- Χάριν της συμμαχίας! ...

- Και της εξουσίας ... Από τώρα κ’ εμπρός οι ραγιάδες των Εγγλέζων κι των Τούρκων πρέπει να σφάζονται ήσυχα σαν τα’ αρνιά και να μη μιλάνε ...

- Μάλιστα! Να κόβει ρε το νιονιό σου! Είδες που οι «εχθροί» μας θέλουν να μας δώσουνε την Κύπρο; Μπορείς να μου πεις το γιατί; Να σου το πω εγώ! Μας στήνουνε παγίδα. Να πάρουμε την Κύπρο, για να χάσουμε τη συμμαχία. Θα τους φάω ρε! Δε θέλω Κύπρο ... Για να σκάσουν οι εχθροί μας! ... Και συ!­

- Οι Κύπριοι φωνάζουν πως δεν έχουν να ελπίζουν τίποτε Από τη νέα μας κυβέρνηση (επί της οποίας υπολογίζουν οι Άγγλοι) και θα συνεχίσουν μόνοι τω τον αγώνα ...

- Θα τον συνεχίσουν; Αυτό είναι ανταρσία. Θα πάω εθελοντής να βοηθήσω τους Εγγλέζους και τους Τούρκους να επιβάλουν την τάξην.... Να τιμωρηθούν οι ταραξίαι! ... Είναι καιρός να ησυχάσουμε. Να συγκεντρωθώμεν εις εαυτούς ... Να δημιουργήσωμεν τας καταλλήλους προϋποθέσεις δι’ έκλογας και διά… πόλεμον! ...

- Κάποτε (διηγείται ένας μακαρίτης τώρα λογογράφος) γλεντούσαν σε μια ταβέρνα του Μοριά, κάμποσοι νέοι και γέροι. Και τότε παρουσιάστηκε κάποιος τραγουδιστής Από τη Ρούμελη με το λαγούτο του και τραγούδησ’ ένα μοιρολόγι για το χαμό του Σουλίου. Όταν τέλειωσε ρώτησε κάποιος της παρέας:­

-Και που βρίσκεται το Σούλι;

- Κι ό Ρουμελιώτης απάντησε:

- ΤΟ Σούλι μόνο στα τραγούδια βρίσκεται!

- Πολύ φοβούμαι πως με τις «συμμαχίες» που δε θέλουμε να τις ξεφορτωθούμε θα καταντήσουμε κι εμείς να ακούμε την Κύπρο μόνο στα τραγούδια κι στις ιστορίες αν δεν τις αλλάξουν κι αυτές! ... Ίσως και την Ελλάδα την ίδια!

Πηγή: Κυπριακοί Αντικατοπτρισμοί: Αθήνα 1955-1959, 100-κείμενα Ελλήνων διανοούμενων για τον αγώνα της Κύπρου