Η φυγοπονία των Ιώνων τους στερεί την νίκη στη μάχη

[6.11.1] Ύστερ᾽ από τη συγκέντρωση των Ιώνων στη Λάδη γίνονταν συνελεύσεις, κι όπως ήταν φυσικό έπαιρναν το λόγο κι άλλοι αγορητές, κι ανάμεσά τους κι ο στρατηγός της Φώκαιας Διονύσιος που έλεγε τα εξής: 

[6.11.2] «Άνδρες Ίωνες, η υπόθεσή μας βρίσκεται στην κόψη του ξυραφιού, να ζήσουμε ελεύθεροι ή δούλοι, και μάλιστα δούλοι που τους έπιασαν να δραπετεύουν· γι᾽ αυτό τώρα, αν δεχτείτε εσείς ν᾽ ανεχθείτε ταλαιπωρίες, για κάποιο διάστημα θα έχετε βάσανα, θα μπορέσετε όμως νικώντας τους εχθρούς να μείνετε ελεύθεροι· αν όμως το ρίξετε στη νωθρότητα και την απειθαρχία, δεν τρέφω για σας καμιά ελπίδα ότι δε θα τιμωρηθείτε απ᾽ το βασιλιά για την επανάσταση που σηκώσατε. 

[6.11.3] Αλλά πεισθείτε στα λόγια μου κι εμπιστευθείτε την τύχη σας σε μένα· και, φτάνει οι θεοί να δώσουν στον καθένα το δίκιο του, σας υπόσχομαι πως οι εχθροί ή δε θα δώσουν μάχη ή, αν δώσουν, θ᾽ αποδειχτούν πολύ κατώτεροι».
[6.12.1] Τ᾽ άκουσαν αυτά οι Ίωνες κι απόθεσαν την τύχη τους στα χέρια του Διονυσίου. Κι αυτός, καθημερινά, έβγαζε στ᾽ ανοιχτά τα καράβια σε μια γραμμή το ένα πίσω απ᾽ το άλλο, κι αφού πρώτα εξασκούσε τους κωπηλάτες να κάνουν να γλιστρά το καράβι τους ανάμεσα από τα άλλα, κι έβαζε τους πολεμιστές που ήταν στο κατάστρωμα ν᾽ αρματωθούν, ύστερα, την υπόλοιπη μέρα, κρατούσε τα καράβια στις άγκυρες, κι έτσι ολημερίς ξεθέωνε τους Ίωνες. 

[6.12.2] Λοιπόν, ώς και την έβδομη μέρα τον άκουαν κι εκτελούσαν τις διαταγές του, την επόμενη όμως οι Ίωνες, άνθρωποι άμαθοι σε τέτοιο κάματο κι εξαντλημένοι από τις ταλαιπωρίες και τον ήλιο, είπαν ανάμεσά τους τα εξής: 

[6.12.3] «Ποιανού θεού το θέλημα πατήσαμε και τραβούμε των παθών μας τον τάραχο; που χάσαμε τα λογικά μας και σαλπάραμε απ᾽ το λιμάνι της φρόνησης κι αποθέσαμε την τύχη μας στα χέρια ενός ανθρώπου από τη Φώκαια, ξιπασμένου, που η συμμετοχή του είναι τρία καράβια, και καθόμαστε να κλαίμε τη μοίρα μας· κι αυτός, αφού μας έβαλε στο χέρι, μας βγάζει την ψυχή με καψόνια που δεν παίρνουν γιατρειά· και νά που πολλοί ανάμεσά μας κείτονται άρρωστοι, κι όπου να ᾽ναι κι άλλοι θα πάθουν τα ίδια. Μπροστά σ᾽ αυτές τις συμφορές προτιμότερο και να μας βρει οποιοδήποτε άλλο κακό και να μας πλακώσει η σκλαβιά που μας περιμένει· ό,τι λογής κι αν είναι αυτή, θα ᾽ναι καλύτερα παρά να ᾽μαστε στριμωγμένοι όπως τώρα. Εμπρός, τέρμα η υπακοή μας σ᾽ αυτόν». 

[6.12.4] Αυτά είπαν κι αμέσως ύστερ᾽ απ᾽ αυτά κανένας πια δεν ήταν πρόθυμος να τον υπακούσει· και σα να ᾽ταν πεζικό που στρατοπέδευε, έστησαν σκηνές στο νησί και κυνηγούσαν τη σκιά κι αρνιόνταν να μπουν στα καράβια και να ξαναρχίσουν τα γυμνάσια.
[6.13.1] Όταν οι στρατηγοί των Σαμίων είδαν αυτά τα καμώματα των Ιώνων, τότε λοιπόν έκαναν δεκτές τις προτάσεις που τους έστειλε ο Αιάκης, καταπώς τον υποχρέωναν οι Πέρσες, ζητώντας τους να εγκαταλείψουν τη συμμαχία των Ιώνων· και τις έκαναν δεκτές οι Σάμιοι, από τη μια επειδή έβλεπαν να βασιλεύει μεγάλη αναρχία στους Ίωνες κι από την άλλη πως τους ήταν αδύνατο να νικήσουν τη δύναμη του βασιλιά, ξέροντας πολύ καλά πως, κι αν ακόμη το ναυτικό του που ήταν εκεί νικηθεί, θα εμφανιστεί μπροστά τους άλλο, πενταπλάσιο. 

[6.13.2]Πιάστηκαν λοιπόν απ᾽ αυτή την πρόφαση, αφού είδαν τους Ίωνες ν᾽ αρνούνται να κάνουν το καθήκον τους και πίστεψαν πως θα βγουν κερδισμένοι με το να σώσουν και τους ναούς και τα σπιτικά τους. Κι ο Αιάκης αυτός, από τον οποίο δέχτηκαν τις προτάσεις, ήταν γιος του Συλοσώντα, του γιου του Αιάκη· κι ήταν τύραννος της Σάμου, όταν καθαιρέθηκε από την εξουσία από τον Αρισταγόρα το Μιλήσιο, όπως και οι άλλοι τύραννοι της Ιωνίας.
[6.14.1] Τότε λοιπόν, όταν οι Φοίνικες επιτέθηκαν με τα καράβια τους, και οι Ίωνες απ᾽ τη μεριά τους έβγαλαν τα καράβια τους στ᾽ ανοιχτά, σε μια γραμμή το ένα πίσω από το άλλο. Κι απ᾽ την ώρα που βρέθηκαν δίπλα δίπλα και συγκρούστηκαν, αποκεί και πέρα δεν μπορώ να γράψω με βεβαιότητα ποιοί από τους Ίωνες αναδείχτηκαν αντρειωμένοι ή δειλοί σ᾽ αυτή τη ναυμαχία· γιατί ρίχνουν το φταίξιμο ο ένας στον άλλο. [6.14.2] Εκείνο που λέγεται είναι πως οι Σάμιοι, όπως είχαν συνεννοηθεί με τον Αιάκη, σήκωσαν τότε πανιά κι αποχώρησαν από την παράταξη για τη Σάμο, εκτός από έντεκα καράβια. Αυτών οι τριήραρχοι έμειναν στη θέση τους και ναυμάχησαν παρακούοντας τους στρατηγούς τους· [6.14.3] και αυτούς η συμπολιτεία των Σαμίων τους τίμησε γι᾽ αυτή τους την πράξη με το να χαραχτούν τα ονόματα μαζί με τα πατρώνυμά τους σε στήλη, επειδή αναδείχτηκαν γενναίοι μαχητές. Κι η στήλη αυτή υπάρχει στην αγορά τους. Κι οι Λέσβιοι, βλέποντας τους διπλανούς τους να φεύγουν, έπραξαν όπως και οι Σάμιοι· κι οι περισσότεροι από τους Ίωνες ακολούθησαν το παράδειγμά τους.
[6.15.1] Τώρα, απ᾽ όσους έμειναν και ναυμάχησαν, το μεγαλύτερο χτύπημα το δέχτηκαν οι Χίοι, καθώς διακρίθηκαν για τα λαμπρά κατορθώματα και δεν το έβαλαν κάτω· που πρώτα πρώτα, όπως και προηγουμένως ανέφερα, παρέταξαν εκατό καράβια και πάνω στο καθένα τους σαράντα πολίτες τους, επίλεκτους πολεμιστές· [6.15.2] κι ύστερα, αν κι έβλεπαν τους περισσότερους συμμάχους τους να λιποτακτούν, δεν καταδέχτηκαν να τους μοιάσουν στη δειλία, αλλά, μένοντας στη θέση τους μόνοι μαζί με λίγους συμμάχους, ναυμαχούσαν γλιστρώντας ανάμεσα απ᾽ τα εχθρικά καράβια, ώσπου, αφού κυρίεψαν πολλά απ᾽ αυτά, έχασαν τα περισσότερα απ᾽ τα δικά τους. Λοιπόν οι Χίοι με όσα καράβια τούς απέμειναν ξέφυγαν κι έφτασαν στο νησί τους.
[6.16.1] Όμως όσων Χίων τα καράβια κινούνταν δύσκολα απ᾽ τις αβαρίες, αυτοί λοιπόν, καθώς οι εχθροί τούς καταδίωκαν, ζήτησαν καταφύγιο στη Μυκάλη. Λοιπόν εκεί τράβηξαν έξω, στη στεριά, τα καράβια τους και τα άφησαν όπως ήταν, κι οι ίδιοι τους πεζοί προχώρησαν μέσ᾽ από τη στεριά. [6.16.2] Κι όταν συνεχίζοντας την πορεία τους οι Χίοι πάτησαν το έδαφος της Εφέσου —ήταν νύχτα όταν έφτασαν εκεί και σ᾽ εκείνο το μέρος γιόρταζαν οι γυναίκες τα Θεσμοφόρια—, τότε λοιπόν οι Εφέσιοι, καθώς δεν είχαν ακούσει προηγουμένως τις περιπέτειες των Χίων και είδαν στρατό να έχει κάνει εισβολή στη χώρα τους, τους πήραν στα σίγουρα για ληστές που ρίχνονταν στις γυναίκες τους, εξόρμησαν πανστρατιά για να τις προστατέψουν και σκότωναν τους Χίους. Αυτούς λοιπόν αυτή η τύχη τους περίμενε.
[6.17.1] Κι ο Διονύσιος από τη Φώκαια, όταν έμαθε την πανωλεθρία των Ιώνων, έχοντας κυριέψει τρία εχθρικά καράβια, έβαλε πλώρη —όχι βέβαια πια για τη Φώκαια, αφού ήξερε πολύ καλά πως η πόλη θα πέσει σε σκλαβιά μαζί με την υπόλοιπη Ιωνία—, αντίθετα, έτσι όπως βρέθηκε, κατευθείαν αρμένιζε για τη Φοινίκη· εκεί καταβύθισε φορτηγά πλοία και πήρε πλούσια λεία, κι ύστερα έβαλε πλώρη για τη Σικελία· κι έχοντας εκεί το ορμητήριό του για καιρό επιδιδόταν στην πειρατεία — κανέναν Έλληνα δεν κούρσευε, μόνο Καρχηδονίους και Τυρρηνούς.

[6.18.1] Και οι Πέρσες, αφού νίκησαν στη ναυμαχία τους Ίωνες, πολιορκούσαν τη Μίλητο από στεριά και θάλασσα, σκάβοντας λαγούμια κάτω απ᾽ τα τείχη και βάζοντας σ᾽ ενέργεια κάθε λογής τεχνάσματα· λοιπόν την κυρίεψαν κατά κράτος τον έκτο χρόνο από την επανάσταση του Αρισταγόρα· κι έκαναν ανδράποδα τους κατοίκους της, έτσι που να βγει αληθινός ο χρησμός που δόθηκε στους Μιλησίους για τη συμφορά.
[6.19.1] Δηλαδή, όταν οι Αργείοι ζητούσαν χρησμό στους Δελφούς για τη σωτηρία της πόλης τους, δόθηκε χρησμός κοινός, που το ένα μέρος του αφορούσε στους ίδιους τους Αργείους, αλλά ως προσθήκη δόθηκε χρησμός και στους Μιλησίους. [6.19.2] Λοιπόν, το μέρος που αφορά στους Αργείους, όταν φτάσω στο σχετικό σημείο της εξιστόρησής μου, τότε θα το αναφέρω. Τώρα, ο χρησμός που δόθηκε στους Μιλησίους, που δεν ήταν παρόντες, είναι ο εξής:
Και τότε, πρωτομάστορα κάθε κακούργας πράξης,
Μίλητε, θενά γίνεις
το φαγοπότι για πολλούς και δώρα που θαμπώνουν·
και μακρυμάλληδων πολλών θα πλένουνε τα πόδια
της Μίλητος γυναίκες·
κι όσο για το μαντείο μου στα Δίδυμα, σε άλλους
περνά να το φροντίζουν.
[6.19.3] Αυτές λοιπόν οι συμφορές έπεσαν τότε στους Μιλησίους, αφού οι περισσότεροι άντρες θανατώνονταν από τους Πέρσες που είναι μακρυμάλληδες, κι οι γυναίκες και τα παιδιά τους πουλήθηκαν κι έγιναν σκλάβοι, και το λατρευτικό κέντρο στα Δίδυμα, ο ναός και το μαντείο, συλήθηκαν και παραδόθηκαν στις φλόγες. Κι όσο για τους θησαυρούς που φυλάγονταν στο ναό, τους ανέφερα αλλού σε πολλά σημεία της εξιστόρησής μου.
[6.20.1] Αποκεί και πέρα, όσοι Μιλήσιοι πιάστηκαν ζωντανοί οδηγήθηκαν στα Σούσα. Λοιπόν, ο βασιλιάς Δαρείος, χωρίς να τους κάνει κανένα άλλο κακό, τους εγκατέστησε στην παραλία της λεγόμενης Ερυθράς θάλασσας, στην πόλη Άμπη, που στην περιοχή της ο ποταμός Τίγρης, προσπερνώντας τη, χύνεται στη θάλασσα. Τώρα, από τη χώρα της Μιλήτου οι Πέρσες κράτησαν για τον εαυτό τους τα γύρω από την πόλη και την πεδιάδα, ενώ τα ορεινά τα έδωσαν να τα ορίζουν οι Κάρες της Πηδάσου.
[6.21.1] Στους Μιλησίους, που έπαθαν αυτά τα δεινά από τους Πέρσες, οι Συβαρίτες που, αποδιωγμένοι από την πόλη τους, κατοικούσαν στις πόλεις Λάο και Σκίδρο, δεν ανταπέδωσαν τα ίσα. Δηλαδή, όταν η Σύβαρη κυριεύτηκε από τους Κροτωνιάτες, όλοι οι Μιλήσιοι, από έφηβοι και πάνω, έκοψαν τα μαλλιά της κεφαλής τους και κράτησαν μεγάλο πένθος· γιατί, απ᾽ όσες πολιτείες μάς είναι γνωστές, αυτές οι δυο συνδέθηκαν με την πιο μεγάλη φιλία ανάμεσά τους. [6.21.2]Πολύ διαφορετική όμως ήταν η στάση των Αθηναίων· γιατί οι Αθηναίοι τον πολύ μεγάλο πόνο τους για την άλωση της Μιλήτου τον εκδήλωσαν και με πολλούς άλλους τρόπους αλλά προπάντων μ᾽ αυτόν: όταν ο Φρύνιχος έγραψε τραγωδία «Μιλήτου Άλωσις» και την παρουσίασε στους δραματικούς αγώνες, τα μάτια όλων των θεατών βούρκωσαν απ᾽ τα δάκρυα· και τον καταδίκασαν σε πρόστιμο χιλίων δραχμών, γιατί τους θύμισε δικές τους συμφορές, κι έβγαλαν απόφαση κανένας ποτέ να μην παρουσιάσει αυτή την τραγωδία στο θέατρο.
[6.22.1] Έτσι ορφάνεψε από Μιλησίους η Μίλητος· τώρα, όσοι από τους Σαμίους είχαν κάποια περιουσία ήταν πολύ δυσαρεστημένοι με τους στρατηγούς τους για τις διαπραγματεύσεις που έκαναν με τους Πέρσες και, σε σύσκεψη αμέσως μετά τη ναυμαχία, αποφάσισαν, προτού φτάσει στη χώρα τους ο τύραννος Αιάκης, να σηκωθούν και να παν με τα καράβια τους να χτίσουν αποικία και να μη μείνουν για να ζουν δούλοι και των Περσών και του Αιάκη. [6.22.2] Γιατί ακριβώς αυτό τον καιρό οι κάτοικοι της Ζάγκλης της Σικελίας στέλνοντας αγγελιοφόρους στην Ιωνία προσκαλούσαν τους Ίωνες για την Καλή ακτή, θέλοντας να ιδρύσουν πόλη των Ιώνων σ᾽ αυτή την περιοχή· και η περιοχή αυτή που λέγεται Καλή ακτή κι ανήκει στους Σικελούς, βρίσκεται στο μέρος της Σικελίας που βλέπει προς την Τυρρηνία. Λοιπόν, ύστερ᾽ από την πρόσκληση των Ζαγκλαίων, μονάχα οι Σάμιοι από τους Ίωνες κίνησαν για αποικισμό, και μαζί τους όσοι Μιλήσιοι γλίτωσαν φεύγοντας απ᾽ την πόλη τους.

ΒΙΒΛΙΟ Ζ: ΕΡΑΤΩ

Πηγή: http://www.greek-language.gr/